ҰЛЫ РУХТЫ IЗДЕП ЖҮРМIЗ…

Тәуелсiздiк алған соңғы он жылға жуық уақыт көлемiн алып қарасақ, талай белестен өтiп, талай шыңға көтерiлiп қана қоймай талай мәрте ойымыз онға бөлiнiп, санамыз сан рет сансырап, әрi-сәрi күй кешкен екенбiз. Сан тарауға жосылған сақпақтан саңылау тауып шығып, ел болып еңсе көтерiп, дәтке қуат боларлқ тiршiлiкке ден қойғанымыз осы соңғы бiр-екi жыл болар-ау, шамасы. Дәл биылғы жылы экономикамызды едәуiр алға жылжығандық байқалғандығы жайында деректер молынан ұшырасуда. Мысалы, Қазақстан Республикасының Статистика жөнiндегi агенттiгiнiң деректерiне сүйенсек, биылғы жылғы қаңтар-қыркүйек айлары аралғында өнеркәсiп өндiрiсiнiң көлемi 1999 жылдың осы кезеңiмен салыстырғанда 15,4 пайызға өсiптi. Ал ауыл шаруашылығының жалпы өнiм көлемi өткен жылдың осы кезеңiмен салыстырғанда 4 пайызға артып отыр. Сонымен бiрге, 2000 жылдың қаңтар-тамызында Қазақстанның сыртқы сауда айналысы 1999 жылдың осы кезеңiмен салыстырғанда (кеден статистикасының деректерi бойынша, ұйымдаспаған сауданы есепке алмаған) 57,8 пайызға өстi, бұл экспорт көлемiнiң 81,6 пайызға артуына байланысты болды. Сонымен қатар импорт 28,6 пайызға артқан. Мiне, осындай құлаққа жағымды деректе ұшырасқан соң, бұған да болса шүкiршiлiк еемiз. Неге десеңiз, елiмiзде жүрiп жатқан әлеуметтiк-экономикалық реформалардың оң нәтиже бере бастағаны онсызда жүдеу көңiлiмiздi бiр серпiлтетiнi анық.


Р‘iР· Р±Т±Р» кезге дейiРЅ тәуелсiР·РґiРєС‚iТЈ Т›РѕР» жеткiзген жетiСЃС‚iктерiРЅРµ сын көзбен қарап келдiРє. У СѓРµР»i, қиындықтарды туғызып отырған келеңсiР· оқиғаларды ғана РєУ©Р·iРјiР· шалып, тоқыраған экономикамыздың көтерiлерiРЅРµ деген сенiРј мүлде аз болды. РђР» ауыл шаруашылығын СЃУ©Р· етуден С‚iРїi, қашқақтап келдiРє. Ойлап отырсам, тек күнгей жақты ғана Р¶iРїРєРµ С‚iР·iРї келiРїРїiР·. Уақыт керуенi дұрыс бағытпен алған жылжығанына Р±iСЂСѓР°Т› ТЇТЈiлу орнына үнемi “керi кеттiк” дей бергенiРјiР· пендешiР»iРіiРјiР·РґiТЈ белгiСЃi болмас РїР° екен,?!


Рас, нарықтық экономика жолын таңдағанымызда керi кеткен экономиканың түзелер-түзелмесiн уайым қылған жандар қаншама едi. Өйткенi, кеңестiк жүйеден жетпiс жыл бойы титықтап, жоғарыдан келген үстем бұйырыққа жалтақтай-жалтақтай күн кешiп, шырқыраған шындықты ашық айта алмай, құсалық құрсауында қалын қойған шерменде көңiлдi сендiру, заманның ащы запыранын бойына сiңiрiп алған адамдарды жаңашылдыққа бұру оңайға түспеген.


Содан беi сынаптай сырғыған уақыт қана санамызды сiлкiнтiп өтiп, қоғамдағы жаңа сипаттарды ала келген оң өзгерiстердi сезiнуге ықпалын жасай алды. Ұлттық сана қалыптасу кезеңiне қарыс қадым аттады. Қай салаы алсақ та өткенiмiздi түгендеп, өшкенiмiздi жандандыра бастадық. Төрткүл дүниенi дүрбiрлеткен көшпендiлердiң ұлы рухы жебедi бiздi. Басқа мысалдарды былай қойғанда, жерiмiздi тантап, арыстарымызды атып-асып, ақ ордамызды тас-талқан қып, қазақ ұлтын жер бетiнен жойып жiберудi мақсұт еткен отаршылдыққа қарсы қасық қаы қалғанша алсып өткен кешегi ержүрек бабамыз Кенесарының басын iздеу iс-сапарларының бастау алғанының өзi неге тұрады?! Бұл дегенiңiз – неше жыл санамыздың қалтарысында құлыпталып келген ұлы рухты халық болып iздеу емес пе?!


…Тәңiрге тәнтi боп өткен сақ-ғұдар тайпасы, Көкбөрiнi ту еткен түбi бiр түркi жұрты, Алланы аузынан бiр тастамайтын ата-бабаларымыз замана сынына төтеп бергендiгiнiң арқасыда ұлы рухты iздейтiн күнге жеттiк қой. Кәрi тарих, дана тарих мұны ешуақытта ұмыттырмайды. Қаншама сен қозғалып, қаншама жалын шарпып, қаншама ұрпақ ауысқанмен, ата-бабаларымыздың ұлы рузы Қазақ елiнiң босағасын берiк қылып, шаңырағын биiктетiп келдi емес пе?! Ендi мiне, ғасыр тоғысына қарыс қадам басып тұрып сол бiр қасиеттi де қастерлi ұлы рухты iздеп жүрмiз…


Iздемеске болмайтынын ендi ғана С‚ТЇСЃiнген болармыз. Ұлы Рухпен Р±iСЂРіРµ елiРјiР·РіРµ Рмандлық келетiРЅiРЅ сезiнген шығарамыз, СЃiСЂУ™ РґР°. Рмадылық У™ отбасына келген болса; РєУ©СЂС€iiТЈ малын РєУ©СЂС€i жымқыру тиылар, аяғы сынған өлермен тауықты әкеткенi ТЇС€iРЅ У©СЂiмдей жас Р±iрнеше жылға сотталмас та, мемлекет қазынасын миллондап қылғытқан жемқор сазайын тартар, зорлық-зомбылық жоғалар, вЂњУ РєРµ тұрып – Т±Р» сөйлемес, шеше тұрып – қыз сөйлемес”, РѕРЅ ТЇС€iРЅРґРµ отау иесi болмай жатып Р¶ТЇРєС‚i Р±РѕРї қалатын қыз баланың ұлтымызға тым жат ғадетi тыйылар, қарагөздi зар жылатып, У©Р· ұрпағынан У©Р·i безiнген безбүйректер болмас мүлде, ақша ТЇС€iРЅ ар сатылмас, қарыз ТЇС€iРЅ шыбын жан қиылмас.


Рманды болған ұрпақ Дiнiн қастерлеп, Дiлiне мойын бұрар-ау! Қазiргiдей шүлдiрлеп сөйлеп, өзге дiнiң кiтаптарын сатпас болар, өзге дiндегi әйелмен некеге отырмас, тiптi де. Коммунистiк ұлы насихат кезiнде Дiнiмiзден айырып, Дiлiмiзден жеркенттi ғой. Сол бiр соқыр саясаттың салқыны әлi күнге санамызды тiтiркентедi. Жақыда Қостанай облысында оры алған мына бiр оқиға мұсылманмын деген пенденiң бетiне салық болғанын қалай ашына айтпассың. Коммунисттiк басшылық органдарда ұзақ жыл қызмет атқарып, зейнетке шыққан соң, ел ағасы ретiнде сый-сияпатқа бөленiп, бү дүниеден жуырда қайтқан дiнi мұсылма мақұмның жаназасы шығарыларда амаы оқылмай ма! Сол сәтте мақұмнң бiр кезде өзiн жоғары қызметке көтерiп, қамқорлық жасаға христиан дiнiндегi марқұм тамырының қасына жерлеу жөнiндегi аманаты оқылсын. Бұрын-соңды мұндай сорақылықты бастан кешiп көрмеген жаазаға жиылған мұсылма қауымы жағаларын ұстап, денелерi турнирге үйлерiне безген. Ақыры марқұмды жақындары ғана христиан зиратына апарып жерлеп қайтыпты. (Марқұмның аманатын орындау мұсылмандықтың бұлжымас заңы ғой). Дiнiмiздi азғындатқан, Дiлiмiздiң қасиетiне күйе жаққан, бү дүұниеде адасқанымен бiрге, о дүниеде атанар алдында да адасқан пенденiң аманатын қалдырған марқұмның ендiгi тағдыр-төлейi бiр Аллаға ғана аян.


Анасын қастерлемеген пенде ана С‚iР»iРЅ РґРµ менсiнбейдi. РћСЃС‹ орайда, “Өзге С‚iлдiТЈ Р±У™СЂiРЅ Р±iР», УЁР· С‚iР»iТЈРґi құрметтi” деген Қадыр Мырза У Р»i ақынның даналығы қандайлық десеңiР·С€i! ҚазiСЂ Т“РѕР№ қазақтың РєУ©Р±i баласын балабақшадан бастап, орысша мектепке бередi. Одан кейiРЅ шет С‚iР»iРЅ ереңдете оқытатын мектепке Р¶iбередi. ТегiРЅРґРµ, туған ұлтының С‚iР»iРЅРµ деген кесiСЂР»iРє жақсылыққа апармасына РјУ™РЅ бермейтiРЅiРЅРµ қайран қаласың. Ұлттық танымнан РЅУ™СЂ алмаған, ата-баба жолы ұстанбаған, ана С‚iР»iРјiР·РґiТЈ уызына жарымай өскен бала есейе келе далабезер болып кетпесiРЅРµ РєiРј кепiР»? Ондайлар Ұлы Рухты қайдан С‚ТЇСЃiРЅСЃiРЅ. Қазақ С‚iР»iРЅiТЈ болашағы ТЇС€iРЅ күреспек С‚ТЇРіiР»i, қарақан басының қамын күйттеп, жалғыз бауырына РґР° Т›РѕР» ұшын тигiзбес, жеме-жемге келгенде. Р–СѓС‹Т› арада ғаа теледидардан нәрестенi әлдилеген Р°Т› даулықты У Р¶РµР№Рґi көрсеттi. У Р¶РµР№ болса келiРЅ-баласының немересiРЅРµ Альбетгор деп шетелдiктер есiРјiРЅ қойғанын iС€i қанжылым Р±РѕРї жеткiР·Рґi. РђР» әжей балаға алғашында-Р°Т› Р”iнасыл деп ат қойған! Қандай қасиеттi есiРј десеңiР·С€i! РћСЃС‹ Р±iСЂ есiРјРґi Р±iСЂiРЅС€i рет құлағым шалып отыр. Р‘iР·РґiТЈ асыл әжелерiРјiР· Т“РѕР№ мұндай есiРјРґi Т›РѕСЏ алатын. КөненiТЈ РєУ©Р·i, асылдың У©Р·i емес РїРµ, олар?! У Р¶РµРЅiТЈ Р°Т› С‚iлегi аяқасты болғанына У©РєiнгенiРј-ай! Р”iнасыл – неткен керемет есiРј едi!


Өстiп-өстiп бейкүнә сәбиге есiмдi ойланбай қойып, олардың назасына қалмасақ жарар едi. Олай дейтiн себебiм, бiр жарағатымыздың баласының аты – Мэлс. Былай қарасаңыз, жаман ет емес сияқты. Орыс мектебiнде оқиды. Құдай қаласа, екi-үш жылда мектеп бiтiредi. Мәселе, онда емес. Бар мәселе – сол бала өзiне Мэлс деп ат қойғаны үшiн және қазақ мектебiне бермегеi үшiн анасын кiнәлайтынын өз құлағыммен естiдiм де қалың ойға қалдым. Яғни, оның бойында өз ұлтына деген, өз ана тiлiне деген құрмет оянғандығы ғой. Қазақша бiлмегенiне iштей са мәрте налып, ұлттық танымға мүлде қарама-қайшы келетiн есiмiне қорланып, шешесiн кiнәлағаны Ұлы Рухтың жебегенi демей көрiңiз!


Осыдан кейiн Ұлы Рухты iздемеуге амалың қалмайды. Тегiмiздi танып, тiлiмiздiң уызына жарып, ұлттық танымымызға қанып, елжандылық жiгерiмiздi жаып, Қазақ елiнiң жалауын асқақ ұстауға қажыр-қайратымызды салып, ұлы бабалар жолымен жаңа ғасырға ық қадам бассақ керек.


Солай етсек қапа, түбi Ұлы Рух жебейдi бiздi…



Нұрлан ҚАБА, Астана қаласы


Новости партнеров

Загрузка...